สัมภาษณ์
อาจารย์ ร้อยตำรวจเอกหญิง ดร.พีรยา สุธีรางกูร
อาจารย์ประจำกลุ่มวิชาการพยาบาลชุมชน คณะพยาบาลศาสตร์ มทร.ธัญบุรี
โรคไข้ดิน หรือชื่อทางการแพทย์คือ โรคเมลิออยโดสิส (Melioidosis) เป็นโรคติดเชื้อแบคทีเรียที่รุนแรงและอันตรายถึงชีวิตหากรักษาไม่ทันท่วงทีครับ โรคนี้ถูกขนานนามว่าเป็น “นักพรางตัว” เพราะอาการมักจะคล้ายกับโรคอื่นๆ เช่น วัณโรค หรือปอดบวม
1. สาเหตุและการติดต่อ
เกิดจากเชื้อแบคทีเรียที่ชื่อว่า Burkholderia pseudomallei ซึ่งอาศัยอยู่ใน ดินและน้ำ พบมากในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (โดยเฉพาะภาคอีสานของไทย)
การสัมผัสทางผิวหนัง: เชื้อเข้าทางบาดแผล หรือผิวหนังที่แช่น้ำ/ดินนานจนอ่อนนุ่ม
การดื่มกิน: ดื่มน้ำหรือกินอาหารที่มีเชื้อปนเปื้อน
การสูดดม: หายใจเอาฝุ่นดินที่มีเชื้อเข้าไป (มักเกิดหลังช่วงฝนตกใหม่ๆ หรือลมแรง)
2. อาการที่ต้องเฝ้าระวัง
อาการอาจปรากฏภายใน 1-21 วันหลังรับเชื้อ หรือบางรายอาจใช้เวลานานเป็นปี โดยแบ่งเป็น 3 รูปแบบหลัก:
ติดเชื้อที่ปอด (พบบ่อยที่สุด): มีไข้สูง ไอ หอบเหนื่อย เจ็บหน้าอก คล้ายปอดอักเสบ
ติดเชื้อในกระแสเลือด: อาการรุนแรงมาก ไข้สูงเฉียบพลัน ช็อก และเสียชีวิตได้รวดเร็ว (อัตราเสียชีวิตสูงถึง 40-50%)
ติดเชื้อเฉพาะที่: เกิดฝีหนองตามผิวหนัง ต่อมน้ำเหลืองโต หรือเป็นฝีในอวัยวะภายใน เช่น ตับ ม้าม
3. กลุ่มเสี่ยงเป็นพิเศษ
ผู้ป่วยโรคเบาหวาน (มีความเสี่ยงสูงกว่าคนปกติถึง 12 เท่า)
ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง หรือโรคธาลัสซีเมีย
ผู้ที่ดื่มสุราเป็นประจำ หรือมีภูมิคุ้มกันบกพร่อง
เกษตรกรหรือผู้ที่ต้องทำงานสัมผัสดินและน้ำโดยตรง
4. วิธีป้องกัน
สวมอุปกรณ์ป้องกัน: ใส่รองเท้าบูทและถุงมือยางทุกครั้งที่ต้องลุยน้ำ ย่ำโคลน หรือสัมผัสดิน
ดูแลบาดแผล: หากมีแผลให้หลีกเลี่ยงการสัมผัสดิน/น้ำ หากพลาดสัมผัสให้รีบล้างด้วยสบู่และเช็ดให้แห้ง
ดื่มน้ำสะอาด: เลือกดื่มน้ำบรรจุขวดที่ได้มาตรฐานหรือน้ำต้มสุก
ทำความสะอาดร่างกาย: อาบน้ำทันทีหลังจากกลับจากทำงานในนา สวน หรือพื้นที่ชื้นแฉะ
________________________________________
ข้อควรระวัง: โรคนี้ไม่สามารถรักษาได้ด้วยยาแก้อักเสบทั่วไปที่ซื้อกินเอง ต้องใช้ยาปฏิชีวนะเฉพาะทางที่แพทย์สั่ง และต้องรักษาต่อเนื่องนาน 3-6 เดือนเพื่อป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำครับ
หากคุณหรือคนใกล้ชิดมีอาการไข้สูงติดต่อกันเกิน 2-3 วันโดยไม่ทราบสาเหตุ โดยเฉพาะหากมีประวัติสัมผัสดินหรือน้ำ ควรรีบพบแพทย์และแจ้งประวัติการสัมผัสดินให้ทราบทันที
รับฟังได้ทาง FM 89.5 MHz. Innovation for Life วิทยุราชมงคลธัญบุรี
ออกอากาศ วันที่ 27 เมษายน 2569
เวลา 14.00 – 14.30 น.
ผู้ดำเนินรายการ อาทิตยา ปักกะทานัง
